Kimyasal Depolama Standartları

Hazırlanın, denetime çıkıyoruz!

Kimyasal depolama ve zararlılık işaretlerini ve amacını biliyor musunuz? “Bana ne” demeyin. Çünkü o kimyasallar “alt tarafı deterjan” değil; yanlış şartlarda birleştiğinde kitle imha silahı!

Bir projeye gidip, ilk denk geldiğim temizlik çalışanına “Kimyasal zararlılık işaretlerini biliyor musunuz?” diye sorsam hep bir tereddüt görüyorum. Onca eğitime, sınava, duvar panosu duyurularına ve evraklara rağmen farkındalığı neden layığıyla yaratamıyoruz? Bugün sizinle; milyon dolarlık plazaların, hastanelerin, üniversitelerin veya fabrikaların kimyasal depolama alanını denetleyelim mi? Hem de depoya hiç gitmeden. Haydi gelin.

Kiminle Kim Yan Yana Duramaz?

Depoya girdiğimizde baktığımız ilk şey Kimyasal Uyumluluk Matrisi olacak. Kimyasal depolama alfabetik yapılmaz. Kimyasal depolama, kimyasalın reaktif özelliklerine göre ayrı gruplandırılır.

Asitler ve Bazlar: Bunlar iki düşman aşiret. Asla bir araya gelemezler. Yani kireç sökücü ile çamaşır suyu (şu çamaşır suyundan bir türlü kurtulamadık) yana gelir de sızarsa, ortaya çıkan klor gazı saniyeler içinde boğucu bir zehre dönüşür. Evi temizlerken karıştırdınız mı hiç? Evet o nefesinizin kesildiği havadan bahsediyorum. Depoda bu ikisi arasında mutlaka fiziksel bir bariyer bulunur.

Oksitleyiciler ve Yanıcılar: Oksijenli su gibi yükseltgen maddeler, alkol bazlı dezenfektanlar veya oda spreyleriyle komşuluk edemez. Bir sızıntıda oksitleyici madde yangını besler, cehennem böyle bir yer miymiş dedirtir bize.

Fiziki Şartlar: “Havalandırma Yetmez, Materyal Önemli!”

“Pencere açık, havalandırma var” demek size denetimde geçer not aldırmaz. Elektrik tesisatı kıvılcım önleyici yapıda mı? Depoda biriken gazların tahliyesi için alt ve üst seviyede havalandırma sistemi var mı? Bu soruların cevabını arıyoruz.

Ahşaba Hayır!

Ahşap gözenekli malzemedir. Bir asit bidonu sızdırdığında ahşap bunu sünger gibi emer. Temizleyemezsin, nötralize edemezsin. O dolap artık sürekli toksik gaz yayan bir atık haline gelir.

Ahşap dolap, olası bir kıvılcımda engel değil, yangını besleyen bir yakıttır.

Aşındırıcı etkisi olan kimyasallar ahşabın liflerini bozar. Zamanla rafın taşıma kapasitesi düşer ve kırılarak diğer kimyasalların üzerine devrilmesine neden olur.

Kimyasal depolama için doğrusu ne?

Aşındırıcılar için; Yüksek yoğunluklu polietilen veya polipropilen gibi plastik esaslı, sızdırmaz tepsili raflar. Metal olacaksa bile mutlaka epoksi kaplı veya korozyon dirençli olacak.

Yanıcılar için; Çift cidarlı, havalandırma çıkışlı, kendiliğinden kapanan kapaklı galvaniz çelik güvenlik dolapları. Bu dolaplar yangın anında içindeki kimyasalı belli bir süre ısıdan izole eder.

İkincil Muhafaza ve Zemin

Dökülme Paletleri: Hiçbir bidon doğrudan zeminle temas etmez. Altında mutlaka bir toplama havuzu bulunur. Bidon delinirse sıvı çevreye veya gidere yayılmaz, o havuzda hapsolur.

Zemin ve Duvarlar: Beton kimyasalı emer. Bu yüzden profesyonel kimyasal depolama zeminleri epoksi kaplı ve emici olmayan materyalden yapılır.

Görsel Yönetim ve Belgelendirme (SDS)

Madem denetime geldik, o zaman çıkarın bakalım SDS’leri!

SDS (Güvenlik Bilgi Formları): Bir kere her kimyasalın 16 maddelik “kimlik kartı” depoda asılı olacak. Yeter mi? Yetmez. Üreticinin hazırladığı detaylı ve güncel SDS’ler elimizin altında olacak. Bir de yanında tehlikeli madde listesi olursa… Zehirlenme anında ilk yardım nasıl yapılır? Yangında hangi söndürücü kullanılır? Hepsine hâkim olabiliriz. Personel de hızlıca ulaşacak bu evraklara, denetime gelen biz de.

Etiketleme Disiplini: Profesyonel temizlik hizmeti denince neredeyse tüm kimyasallar konsantredir. 5-10-20 litrelik bidonlardan bahsediyoruz. Dozajlanmadan yani seyreltilmeden kullanılmaz ki! Çoğu marka kendi ürünlerinin orijinal etiketli şişelerini satar ama bunlar hep maliyet. Siz etiketsiz bir şişeye mi seyrettiniz? Üzerine elle bile olsa kimyasalın adını ve seyretme tarihini yazacaksınız. O ürün aynı gün bitecek. İsimsiz trigerli şişeler ve özellikle içindeki kimyasaldan farklı, başka bir ürünün etiketi olan şişeler direkt suç aleti sayılır.

Depodaki tüm kimyasalların son kullanma tarihini ilk bakışta etikette göreceğiz. Tüm ambalaj etiketleri bize bakacak. Arkası dönük kimyasalı denetimden kaçırılan veya tarihi geçmiş ürün diye daha detaylı inceleriz. Haberiniz olsun.

20-30 litrelik bidonlar bel hizasının altında ve tercihen tekerlekli platformlar üzerinde olacak. Ama asla doğrudan yerde durmayacak.

Dozaj Üniteleri ve Kalibrasyon

Depoya girdiğimizde, duvarda asılı duran o hortumlu kutular sadece su ile deterjanı karıştırmak için orada değil. Onlar, projenin kar/zarar dengesi ve yüzey koruma apartları.

Dozaj ünitesinin ayarı bozuksa; ya az kimyasal verir yani hijyen sağlanmaz ya da fazla kimyasal verir maliyeti patlatır, yüzeylerin yapısını bozar, hasar verir.

Konsantre ürünün suyla buluşma oranı sistem tarafından otomatik mi ayarlanıyor, yoksa personel göz kararı mı ayarlıyor? Profesyonel yönetimde göz kararı olur mu?

Belki şurada biraz döküntü saçıntı olacak? Hani nerede kit?

Profesyonel bir temizlik deposunda, üzerinde “Spill Kit” yazan bir çanta veya bir kova olacak. Bir bidon delindiğinde veya bir kimyasal devrildiğinde, operasyonun durmaması, personelin zehirlenmemesi için bu kitin içeriğinde eksik malzeme kabul edemeyiz.

Absorban (Emici) Maddeler: Kimyasalı olduğu yere hapseden özel tozlar, granüller veya yılan yastıklar. Bunlar sıvının çevreye yayılmasını saniyeler içinde durdurur.

Kişisel Koruyucu Donanım (KKD): Müdahale edecek personel için asit dirençli eldiven, buğu yapmayan tam korumalı gözlük ve kimyasal maskesi.

Atık Yönetimi: Kimyasal emildikten sonra oluşan tehlikeli atığın konulacağı atık poşetleri ve sızdırmaz bağcıklar.

Müdahale Kartı: Panik anında personelin ne yapacağını, hangi sırayla yapacağını ve nereye haber vereceğini gösteren kısa, net talimatname.

Yangın çıkarsa?

Temizlik deposunda her yangın tüpü kullanılmaz. Sıvı kimyasal ve elektrik yangınları riskine karşı ABC Kuru Kimyevi Tozlu veya daha profesyonel söndürücüler olacak. Su bazlı söndürücü mü gördünüz? Derhal çıkalım bu denetim biter. Yağ çözücü veya solvent yangınına su sıkarsak, yangını tüm depoya yaydık demektir.

Yerden yüksekliği standartlara uygun mu? Panik anında bir personelin saniyeler içinde yerinden söküp pimi çekebileceği noktada mı? Önünde engel var mı? Manometre ibresi yeşil bölgede mi? Son kullanma ve periyodik kontrol tarihi güncel mi? Hortumu çatlamış mı? Mührü kopmuş mu? Hepsine bakacağız.

Peki ya gözümüze kimyasal sıçrarsa?

Kimyasal depolama alanında ve en fazla 10 saniye yürüme mesafesinde bir göz duşu istasyonu var mı?

Göz duşu istasyonu, elleri kullanmaya gerek bırakmayan pedallı veya itme kollu bir mekanizmaya sahip olacak ve her iki gözü aynı anda, düşük basınçlı bol suyla en az 15 dakika boyunca yıkayabilecek. Şoka girmenin sırası değil. Çünkü kimyasalın korneanızı yakmaması için saniyeleriniz var.

Şebeke suyu hattı çekilemeyen alanlarda, steril sodyum klorür veya fosfat tamponlu özel solüsyon şişeleri kapalı kutularda hazır tutulacak.

Göz duşunun suyu taze mi? Solüsyonun son kullanma tarihi ne? Toz koruma kapakları kapalı mı? Solüsyon daha önce kullanılmış mı? Hepsini kontrol edeceğiz. Çalışmıyor, bozuk mu? O zaman oturun; Sıfır!

Bu denetim zor biter!

Spill Kit içinde var dedik ama personelin günlük kullanımda (dozajlama yaparken) kullanacağı ekipman var mı? Kimyasal bulaşmış bezler, boş bidonlar ve tarihi geçmiş ürünler ne oluyor? “Sigara İçilmez”, “Açık Alevle Yaklaşma”, “Yemek Yeme”, “KKD Kullan”, “Kimyasal Depolama Alanı” tabelaları var mı?  Acil durumda aranacak numaralar (Ulusal Zehir Danışma Merkezi gibi) depoda asılı mı? Personel ezbere biliyor mu? Depo girişinde hangi renk bezin/mopun nerede kullanılacağını gösteren büyük bir görsel şema var mı? Personel renk kodlarını biliyor mu? Makinelerin duracağı yerler, yürüme yolu belirlenmiş mi? 

Denetimde, sadece kimyasallar dolaba doğru dizilmiş mi diye bakmıyoruz ki. İşimiz uzun…

Bir kontrol edin bakalım. Deponuz bu denetimi geçecek mi? 

Şimdi şu baştaki “bize ne” konusuna dönelim.

Tesis yönetimi “bize ne” diyebileceğimiz bir alan değil. Hepimiz sitelerde yaşıyor, hastanelere gidiyor, çocuklarımızı okula gönderiyoruz. Hepsi birer tesis. Küçük bir ihmal, usulsüz bir işlem hepimizi etkiler.

Bir de aklıma geldi… Şu lavabonun altındaki kimyasal depolama alanını yani dolabı bir açar mısınız size zahmet? Kireç çözücü, çamaşır suyunun yanında mı? Arkada oda parfümü sırasını bekliyor mu? Hazır denetim yaparken ona da bir bakalım…

Sizin “ev deponuz” bu denetimden geçer miydi?