Biz O Cam Tavanı Kıralı Çok Oldu

İş hayatında kadınlara sürekli ‘kadın yönetici olmanın zorlukları’ sorusu yöneltiliyor. En son bir röportajda, ‘lütfen bunu sormayın’ dememe rağmen yine soruldu. O an bütün dengem bozuldu. Rica ediyorsunuz, bakış açınızı açıklıyorsunuz ama hala soruluyor. Ve sonra ne oluyor? Önünüzde yine cam tavan sorusu. Röportajın bütün ahengi gidiyor. Yakalayabilirsen yakala bakalım…

İş hayatında cinsiyetin önemi var mı?

İş hayatında cinsiyetim bana neden zorluk yaşatsın?
Neden erkek yöneticilere benzer bir soru sorulmuyor?
Neden iş hayatında kadın hep tırnak içinde yazılır?

Sorun kadın olmak değil; bu sorunun hala soruluyor olması. Aslında veriler gösteriyor ki beyaz yaka çalışanların karşılaştığı güçlükler cinsiyetten bağımsız. Kadınlar cam tavana ve ücret eşitsizliğine takılırken, erkekler uzun çalışma saatleri ve toplumsal beklentilerin baskısıyla boğuşuyor. Asıl mesele, herkesin iş hayatında farklı yükler taşıyor olması.

İş Hayatında Karşılaşılan Genel Sorunlar

Akıl Sağlığı ve Tükenmişlik: Araştırmalar, iş hayatında stres ve tükenmişliğin giderek artan bir sorun olduğunu gösteriyor. Mesela, İngiltere’de yapılan bir ankette çalışanların %79’u tükenmişliğe yakın hissettiğini belirtmiş. Hatta dünya genelinde yapılan bir araştırma, beyaz yaka çalışanların %84’ünün son bir yılda stres ve tükenmişlik gibi sorunlar sonucunda en az bir psikolojik sağlık sorunu yaşadığını ortaya koymuş.

Bu veriler, iş hayatında hem kadınların hem de erkeklerin akıl sağlığı desteğine ihtiyaç duyduğunu açıkça ortaya koyuyor.

İş-Yaşam Dengesi: Uzun çalışma saatleri ve yoğun iş yükü tüm beyaz yaka çalışanları etkileyen bir başka ortak sorun. Bakın OECD’in, 2018 Better Life Index çalışmasında, iş-yaşam dengesinin en iyi olduğu ülke Hollanda iken, Türkiye ve Meksika en kötü performansı göstermiş. Özellikle erkek çalışanlar açısından bakarsak, Türkiye’de babalık izni kamuda 10, özel sektörde 5 gün gibi kısa tutulmakta. Aynı izin Norveç ve Danimarka’da 14 haftaymış. Erkekler genellikle daha uzun çalışma saatleri içinde kaldığı için aile yaşamını düzenlemekte zorluk yaşayabiliyormuş.

Bu tablo, toplumsal rollerin sadece kadınları değil, erkekleri de nasıl sınırlandırdığını gösteriyor.

Psikolojik Taciz ve Mobbing: İşyerinde zorbalık ve psikolojik taciz her iki cinsiyet için de önemli bir sorun olmaya devam ediyor. ABD’de yapılan bir araştırmaya göre, kadın çalışanların %42’si ve erkeklerin %15’i son iki yılda işyerinde duygusal tacize maruz kalmış. Türkiye’den gelen verilerdeyse 2011-2016 yılları arasında mobbing ihbar hattına yapılan yaklaşık 38 bin başvurudan 21.922’si erkek, 16.340’ı kadın çalışanlardan gelmiştir.

Bu da gördüğümüz kadarıyla mobbing’in hem erkek hem kadın beyaz yakalıları etkileyen yaygın bir sorunmuş.

Hani nerede cinsiyet?

Örnekler bize şunu gösteriyor: İş hayatının yükü kadınlara özgü değil. Kadınlar cam tavana ve ücret eşitsizliğine takılıyor, erkekler uzun mesai ve toplumsal rollerin baskısıyla boğuşuyor. Ama günün sonunda herkes aynı masanın etrafında benzer sorunları yaşıyor: tükenmişlik, adaletsiz terfiler, mobbing, şeffaf olmayan süreçler, güvencesizlik…

Sorunun Kendisi Sorun Değil mi?

“İş hayatında kadın olmanın zorlukları nelerdir?” sorusu ilk bakışta masum görünebilir. Ama aslında bu, eril bakış açısının yeniden ürettiği bir normun ifadesi.

Çünkü bu soruyla aşağıdaki mesajlar veriliyor:

• İş hayatının asıl öznesi erkektir.
• Kadın bu alana sonradan dahil olmuş, “farklı” ya da “istisnai”dir.
• Kadının burada yaşadığı sıkıntılar “kadın olmasından” kaynaklanır.

Yani bu sorunun kendisi, kadınların iş dünyasında hala “misafir” gibi görülmesine aracılık ediyor. Bize kabul ettirilmek istenen şey: Erkek merkezli bir düzen normaldir, kadınlar ise bu düzene uyum sağlamak zorundadır.

Hayır aziz dostlarım değiliz. Biz misafir değiliz 😊

Cinsiyet farklı bakış açıları yaratabilir. Ancak iş hayatını zorlaştıran temel faktör cinsiyet değil; kurumların işleyiş biçimi, kültürü ve sistem eksiklikleridir.

Belki de artık şu soruyu herkese sormanın zamanı geldi: İş hayatında siz hangi sorunlarla karşılaşıyorsunuz?